Thứ tư, 8/5/2013 | 11:11 GMT+7
|
Thứ tư, 8/5/2013 | 11:11 GMT+7

Tranh cãi chuyện lao động Việt Nam rẻ nhất thế giới

Tờ The Richest mới đây đưa Việt Nam vào nhóm 5 nước có giá lao động rẻ nhất thế giới với 0,39 USD mỗi giờ. Tuy nhiên, giá nhân công hiện tại thực tế không rẻ như vậy.
> Báo nước ngoài khen ngành dệt may Việt

Với mức lương như The Richest công bố là 0,39 USD mỗi giờ, số tiền lao động Việt Nam sẽ nhận được là gần 1,7 triệu đồng một tháng cho một ngày làm việc tám giờ và làm 26 ngày mỗi tháng. Mức lương này tương đương với lương tối thiểu đang áp dụng trong các doanh nghiệp tại vùng 4 (1,65 triệu đồng một tháng). Vùng 4 là những địa bàn thuộc vùng sâu vùng xa, kém phát triển nhất, còn lại các vùng một, 2, 3 mức lương tối thiểu từ 1,8 đến 2,35 triệu đồng một tháng.

Tại Việt Nam, hệ thống lương tương đối phức tạp. Thực tế cho thấy có sự khác biệt lớn giữa lương tối thiểu với lương cơ bản và thu nhập của người lao động. Lương tối thiểu chỉ là mức sàn để bảo vệ những lao động yếu thế trong điều kiện làm việc bình thường giản đơn nhất, và chỉ là căn cứ để người lao động tham gia bảo hiểm xã hội.

Lương cơ bản là mức lương được tính bằng lương tối thiểu nhân với hệ số và cộng thêm các loại phụ cấp nếu có (phụ cấp ăn trưa, xăng xe, điện thoại…). Thu nhập được tính bằng lương hàng tháng cộng thêm các khoản thu nhập khác từ làm thêm giờ hoặc ngoài giờ của người lao động. Như vậy, trên thực tế, các doanh nghiệp tại Việt Nam đang phải chi trả chi phí nhân công cao hơn nhiều so với công bố của The Richest.

Trên thực tế, các doanh nghiệp tại Việt Nam đang phải chi trả chi phí nhân công cao hơn nhiều so với công bố của The Richest. Ảnh: PV

Trên thực tế, các doanh nghiệp tại Việt Nam đang phải chi trả chi phí nhân công cao hơn nhiều so với công bố của The Richest. Ảnh: PV

Mới đây, tổng liên đoàn Lao động đã công bố kết quả khảo sát tiền lương của công nhân tại mười tỉnh, thành phố vào tháng 6 và 7/2012 cho thấy tổng thu nhập trung bình của người lao động là khoảng 3,6 triệu đồng một tháng. Trong đó, thu nhập thực tế của người lao động tại vùng một (các thành phố lớn) là hơn 4,2 triệu đồng một tháng, vùng 2 là gần 3,9 triệu đồng một tháng, vùng 3 là 3,5 triệu đồng một tháng và vùng 4 kém phát triển nhất là 3 triệu đồng một tháng.

Trong xu hướng hiện nay, mặt bằng lương tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng. Bộ Lao động - thương binh và xã hội đang lấy ý kiến tiếp tục điều chỉnh tiền lương tối thiểu theo lộ trình từ nay tới năm 2017 với mức tăng trung bình mỗi năm khoảng 15 - 23% để trình Chính phủ. Mỗi khi tăng lương tối thiểu, mặt bằng giá nhân công sẽ tiếp tục tăng lên theo.

Ông Lê Xuân Thành, phó vụ trưởng vụ Lao động - tiền lương thuộc Bộ Lao động - thương binh và xã hội, thừa nhận việc duy trì chính sách lương thấp trong nhiều năm liền đã góp phần thu hút đầu tư, thể hiện ở việc gia tăng số doanh nghiệp đầu tư nước ngoài vào nước ta hàng năm và số lượng doanh nghiệp tư nhân thành lập mới hàng năm cũng tăng. Tuy nhiên, mặt bằng tiền lương ở Việt Nam đã liên tục tăng kể từ năm 1993 trở lại đây sau 11 lần điều chỉnh lương tối thiểu. Điều này cho thấy chính sách duy trì tiền lương thấp nhằm thu hút đầu tư vào nước ta đang có xu hướng bị phá sản.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, muốn đảm bảo quyền lợi cho cả doanh nghiệp và người lao động, tỷ lệ tăng lương phải tương đương với tỷ lệ tăng năng suất lao động. Tuy nhiên, tỷ lệ tăng lương hàng năm luôn cao hơn 10%, thậm chí là 20% trong khi năng suất lao động chỉ tăng khoảng 3,5 - 5%. Như vậy, phần thiệt đang thuộc về doanh nghiệp. Vì thế, cắt giảm chi phí nhân công, giảm quy mô lao động là lựa chọn của doanh nghiệp.

Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam năm 2012 vừa được phòng Thương mại và công nghiệp (VCCI) công bố cho thấy quy mô lao động trong doanh nghiệp đã giảm mạnh. Bà Phạm Thị Thu Hằng, Tổng thư ký VCCI cho biết, hiệu quả sử dụng lao động đang trong xu hướng giảm, trong giai đoạn 2002 - 2007, cứ một đồng lương được trả, người lao động mang về 18 đồng doanh thu cho doanh nghiệp, nhưng đến giai đoạn 2008 - 2009 giảm chỉ còn 16 đồng và đến năm 2011 tăng nhẹ lên 16,7 đồng.

Trong bối cảnh kinh tế suy giảm, hàng tồn kho tăng cao như hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp đang thực hiện cắt giảm nhân công và tăng năng suất lao động bằng cách không tăng lương mà yêu cầu một lao động làm thêm nhiều việc hơn so với trước đây. Tuy nhiên, việc này cũng không đơn giản khi trong một thời gian dài, chính sách duy trì lương thấp ở nước ta hầu như thu hút đầu tư vào các ngành sử dụng nhiều lao động. Chất lượng nhân lực, công nghệ chậm được cải thiện do tận dụng nhân công giá rẻ đã khiến cho việc tái cơ cấu doanh nghiệp, tái cơ cấu nền kinh tế trở nên chậm chạp và khó khăn hơn.

Với hiệu quả sử dụng lao động thấp, năng lực cạnh tranh chậm được cải thiện do sản xuất chỉ dựa vào nhân công giá rẻ, giá trị gia tăng thấp, không ít doanh nghiệp đã phải trả giá do không trụ vững được trong cơn suy thoái, nhiều doanh nghiệp đã phải trả giá bằng việc phá sản, ngưng trệ sản xuất, và đó mới thực là giá đắt.

Theo SGTT